KELİLE VE DİMNE

Özet

Kelile ve Dimne ya da Sanskritçe adı ile Karataka Damanaka, Brahman rahibi Beydeba tarafından yazıya geçirilmiş, adını Hintli Vişnu rahibin Pançatantra (beş düşündürücü nasihat kitabı) adlı eserdeki iki çakal kardeşten aldığı düşünülen ve öğüt vermek amacı güden 14 bölümlük Hint kökenli fabldır. Eser, Beydaba tarafından Debşelim adlı Hint kralına Sanskritçe olarak sunulmuştur. Beydeba (MÖ. 1. yüzyıl), ismi ve kökeni hakkında Hintli veya Çinli gibi farklı görüşler bulunan fakat yaygın görüş olarak Ketku adına sahip olduğuna inanılan Hintli bilge ve fabl yazarıdır. Kaleme aldığı “Kelile ve Dimne” fabl türünün en önemli eserlerindendir. Eseri yazma amacı hükümdarlara yol göstermek ve devlet dairesinde olanlara yardımcı olmaktır. Kitapta yer alan masalların kahramanları da hayvanlardır. Kelile ve Dimne kitabının fiyat aralığı 3.25 TL ve özel baskılar dahil 42 TL arasında değişmektedir. Kelile ve Dimne kitabının fiyatını belirleyen faktörler aşağıda listelenmiştir: Kelile ve Dimne kitabının yazarı Hintli bilge ve fabl yazarı Beydaba’dır. Beydaba’nın eseri Hindistan’ın Keşmir bölgesinde kaleme aldığı düşünülmektedir. Beydaba’nın Vişnu mezhebinden bir rahip olması dışında hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Kelile ve Dimne kitabı 272 sayfadan oluşmaktadır. Yayınevine ve özel baskılara göre sayfa sayısında değişiklikler olmaktadır. Kelile ve Dimne kitabının türü fabldır. Fabllar ders verme amacı güden, güldüren ve genellikle düz yazı şeklinde kaleme alınan küçük öykülerdir. Anlatılan olaylar bitkiler ve hayvanlar vasıtasıyla aktarılmaktadır. Kısaca insana ait özellikler insan dışı varlıklara aktarılmaktadır. Olaylar derinlemesine tahlil edilmemektedir. Karakterler tipleşmiştir. Betimlemeye yoğunluk verilmemektedir. Soyut olayların somutlaştırılarak anlatıldığı tür dört öğesi vardır. Fabl türünün dört öğesi aşağıda listelenmiştir. Fabllar serim, düğüm, çözüm ve öğüt olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler ve özellikleri aşağıda listelenmiştir. Fabıl türünün Türk edebiyatındaki ilk örneği “Harname”dir. Harname, divan edebiyatı şairlerinden Şeyhi tarafından yazılmış 126 beyitlik mesnevidir. Şeyhi’nin çıktığı bir yolculuk esnasında eşkıyalar tarafından soyguna uğramasından sonra kaleme aldığı eser toplumun kötü yönlerini hicvetmektedir. Dünyada ise bu türün ilk örneklerini veren isimler Ezop, La Fontaine ve Beydeba’dır. Bu yazarlar dışında fabl türünün en bilinen yazarları ve eserlerinden bazıları aşağıda listelenmiştir. Kelile ve Dimne, ailevi ve siyasal terbiyeyi konu alan bir kitaptır. Filozof Beydeba ve hükümdar Debşelim’in arasındaki diyalogların kaleme alınması şeklinde oluşturulmuştur. Eserin hükümdarın oğullarını eğitmek amacı ile yazıldığı düşünülmektedir. Ferdi ahlaka değinen bölümleri de vardır. Eserde İyi olmak, vefalı olma ve yardımseverlik gibi duyguların iyiliği; yalancılık, cahillik, adaletsizlik ve zulüm gibi kavramların ise kötülüğüne değinilmiştir. Nükteli bir anlatım tarzına sahiptir. Nükteli anlatımı vasıtasıyla nasıl iyi bir devlet yöneticisi olunabileceğini anlatmıştır. Kelile ve Dimne Mevlana Celaleddin-i Rumi’den La Fontaine’e kadar pek çok isme ilham vermiş bir eserdir. Zengin ve dikkat çekici içeriği ile bir “Kelile ve Dimne edebiyatı” oluşturmuştur. Aynı zamanda İslam minyatür sanatında dikkat çekici bir geleneğin doğmasına da öncülük etmiştir. Kitabın konusunu anlama hususunda kitaptan alınan alıntılar yararlı olmaktadır. Kelile ve Dimne kitabından alınan "Hükümdarların ülkeleri üzerinde hakları varsa, bilgelerin de erdemlerinden dolayı büyük hakları olmalıdır… Zira bilgeler, tecrübe ve bilgilerinden ötürü hükümdarlara muhtaç olmazlar. Ama hükümdarların mutlaka onlara ihtiyaçları vardır. Bilgi ve kudreti birbiriyle sarmaş dolaş iki dost gibi görüyorum." alıntısı da konuyu anlamada yardımcı olmaktadır. Çeşitli bölümlere ayrılan eserde sırası ile iyi ilişkilerin nasıl kurulacağı ve kurulan bu ilişkilerin araya giren kötü kişilerce nasıl bozulabileceği, kötü kişilerin yargılanması, dostluğun öne